Hispana/Leciono 1
El Vikilibroj
Enhavo |
[redakti] Dialogo 1
Du bonaj amikoj - Carmen kaj Roberto - renkontiĝas:
 |
|
|
Aŭdu la dialogon. (139KB)
[redakti] Vortoj
|
|
||||
|
||||
[redakti] Dialogue 2
Du personoj - Señor González and Señora Pérez - renkontas sin unuafoje:
|
|
|
|
Aŭdu la dialogon. 
aŭdu
[redakti] Vortoj
|
|
||||
|
||||
Ekzerco: Gratulojn
[redakti] Gramatiko: Personaj Pronomoj
La hispana lingvo havas ses malsamajn tipojn de pronomoj.
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
Memorindajhoj:
- Estas normale en la hispana forigi la pronomojn (t.e. oni maloftege diras yo estoy bien sed plejkutime nur estoy bien. Oni ankau plejofte simple demandas ¿Cómo se llama? anstataŭ ¿Cómo se llama usted?) ĉar la konjugacio de la verboj ofte montras la subjekton. Tamen, usted, él kaj ella uzas la saman verban formon. Nu, se vi elektas forigi la pronomon en tiu ĉi kazo, devas esti klara la anstataŭa konteksto en kiu la pronomo estas referencata.
- En la plejparto de Hispanujo, la vorto vosotros kaj siaj verbaj konjugaciaj formoj uzighas por paroli al grupo de jamkonatuloj (t.e. amikoj/familio), tamenf lanke ustedes uzighas kiam la alparolato estas lastatempe ekkonata- estas pliformale, uzi chu tiun vorton kaj siajn formojn. En chiuj la latinamerikaj landoj kaj partoj de Hispanujo, ustedes ankau uzighas por paroli al grupo de konatuloj; en chi tiuj landoj la vorto "vosotros" kaj siaj verbaj formoj preskau neniam uzighas.
- En Argentio, Kaj ankau en partoj de Uraguajio kaj en kelkaj aliaj landoj, la vorto tu Kaj siaj verformoj anstatauighas per vos.
- Usted kaj ustedes povas esti mallongigitaj per Ud./ Vd. kaj Uds./ Vds.
[redakti] Gramatiko: Verboj ser kaj estar
La hispana havas du vortojn kun la signifo "esti". Ser estas uzata ĝenerale por longdaŭraj karakterizaĵoj ("Soy Luis"). Estar uzighas por dumtempaj aŭ ŝangiĝemaj kondiĉoj, ankau por paroli pri loko, ekzemple: ("La papelera está al lado del escritorio", "La (paper)rubujo estas apud la skribotablo") kaj sentoj. ("Estoy bien", "Mi fartas bone"). En postaj lecionoj ni lernos pli pri la uzoj de "ser" kaj "estar".
Ĉi-sube ni montras la konjugacion de la presente de indicativo.
|
|
||||
|
||||
|
|
||||
|
||||
[redakti] Ekzemploj de la verboj ser kaj estar
| Hispana (español) | Esperanto (esperanto) |
|---|---|
| Yo soy una persona. | Mi estas persono. |
| Yo estoy en casa. | Mi estas en [mia] domo. |
| Tú eres un buen hombre. | Vi estas bona viro. |
| Tú estás en el sitio correcto. | Vi estas en la korekta loko. |
| Él es mi amigo. | Li estas mia amiko. |
| Él está jugando muy bien.* | Li estas ludante tre bone. |
Sciindajh: *Chi tiu formo de estar estas la nuntempa progresanta kiu uzighas por agoj kiuj chimomente okazas. Pli pri chi tiu verbformo trovighas en Lesson X
Notajho pri dialektoj: Tiuj dialketoj kiuj uzas la vorton vos kaj siajn verbformojn emas konjugacii "ser" por tiu vorto chi tiel: sos.
Praktiko: Verbs ser and estar
[redakti] Hay
La hispana uzas alian verbon, (haber), por montri ke 'ekzistas' io. Ekzemplo de chi tiu verbo kaj kion ghi faras estas en la frazo 'Jen estas du amikoj'. La hispana por tio estas 'Hay dos amigos.' La verbformo de haber uzata en tiu frazo estas hay, por ankau unu ("hay un amigo") kaj pli ol unu ajhoj ("hay dos amigos").
| Esperanto | Hispana |
|---|---|
| Jen estas.. | Hay... |
[redakti] Hispana alfabeto
Jen la normala hispana alfabeto. Tamen bv. sciu: vortoj en vortaroj ne iras ekzakte lau ili. Bv. legu prie malsupre. (Bluaj literoj estas partoj ankaŭ de nia alfabeto.)
Audio: OGG (646KB)
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | ñ | o | p | q | r | rr | s | t | u | v | w | x | y | z | |
| Pri Ñ kaj RR | ||||||||||||||||||||||||||||
|
Ñ ighas chiam ja poste de N - ne gravas kie trovighas tiu litero en la vorto laulitere.(t.e., muñeca venas post mundo). RR estas konsiderata esti litero en la hispana alfabeto, tamen neniuj vortoj de chi tiu lingvo komencas per ghi. Tiu aperos post R (t.e., carro post caro). |
||||||||||||||||||||||||||||
| Pri CH and LL | ||||||||||||||||||||||||||||
|
CH kaj LL antau ioma tempo estis konsiderataj literoj propraj de la hispana, tamen en 1994, la Real Academia Española (Spanish Royal Academy) deklaris ke CH kaj LL ne vere estas literoj apartaj, sed ja digraphs. Do, vortoj kiuj komencas per CH kaj LL nun okazas en la sekcioj C kaj L. |
||||||||||||||||||||||||||||
| Pri K kaj W | ||||||||||||||||||||||||||||
|
K and W estas ja partoj de la hispana alfabeto, tamen plejofte uzighas nur en deeksterlandanaj vortoj kaj nomoj, ekzemple "karate" kaj "whisky". |
||||||||||||||||||||||||||||
La plejparto de konsonantoj elparolighas kvazau tiuj de esperanto, tamen...:
- c antau i kaj e estu kiel la angla th.
- ch kiel ĉ.
- g antau e au i estu kiel nia ĥ.
- h ne elparolighas!!!
- j estu kiel nia 'h'.
- ll pronuncighas kiel 'j' de esperanto.
- ñ dirighu samkiel 'nj' de 'Sarinjo'.
- q estu kiel nia k.
- r estu plejparte kiel la nia.
- rr estu plilonga ol tiu supraa r.
- v - ne vere ekzistas malsamo inter literoj v kaj b lauprononce- provu eldiri ghin kvazau mikso de 'v' kaj 'b' de esperanto.
- z estu kiel la angla th (tamen en latinameriko, dirighas kiel s).
[redakti] Prononcado de la vokaloj
Vokaloj dirghas same kiel en Esperanto.
[redakti] U
Tamen, tute ne ekzistas la esperanta û.
La "u" vokalo estas ĉiam silenta post "q" (jen "qué", dirite "ke").
En la hispana, oni uzas ¨ (diaeresis) super "u" kiam tiu prononcighu. T.e., jen vortoj vergüenza ("honto") kaj pingüino ("pengveno"), u eldirighas kiel "u" de esperanto.
[redakti] Duon-Vokaloj
- y [Esperanta "j"] "Yegua" (esperante prononcita "Jegua", kio signifas "eo:ĉevalino").
[redakti] Akutaj akcentoj
La hispana uzas la ´ (akutan) diacritic super vokaloj por indiki ke empfazon donighu al alia silabo krom tiu la normala. En la hispana, emfazo ege gravas. Ekzemple, la vorto ánimo normale ekhavas emfazon je la a, kaj signifas "sinsento, spirito." Tamen, se oni donas emfazon aliloke, kiel ekzemple en la vorto animo, kiu havas emfazon je la ni, signifas ion tute alie- jen ghi signifas "mi krias." Jen ankau ke animó havas emfazon je mó kaj signifas ja "li kriis."
Krome, la akuta acento uzighas por distingi inter vortoj kiuj sene skribighus ekzakte same. Uzighas ankau en demandaj vortoj au relitivaj pronomaj paroj kiaj cómo (kiel?)& como (kiel), dónde(kie?) & donde (kie), kaj ankau por kelkaj aliaj paroj kiaj tú (vi) & tu (via), él (li/lin) & el (la).
| A | E | I | O | U |
|---|---|---|---|---|
| á | é | í | ó | ú |
[redakti] Emfazo
Elparolhelpajhoj pri emfazo!:
1.Se vorto finighas per vokalo au per "n" au "s" donu emfazon kvazau estas esperanta vorto.
Do: MañAna, COmo, DEdos, HAblan.
2. Se vorto finighas per konsonanto krom "n" au "s", emfazo donighu al la lasta silabo. Eg: CiudAd, ComEr, ReptIl.
3. Se tiuj du supraj helpajhoj ne eblas, estos akchentajho en la vorto por helpi pri elparolado.
Eg: Fíjate, Inglés, Teléfono.
4. Speciala Kazo!!: Adverboj kiuj finighas per-menteKiuj devenas de adjektivojje la silabo kie normale okazus. la dua donighas al la -men- silabo.
Eg: SOlamEnte, FelIzmEnte, Cortésmente.
