Hispana/Leciono 1
Enhavo |
[redakti] Dialogo 1
Du bonaj amikoj - Carmen kaj Roberto - renkontiĝas:
 |
|
|
Aŭdu la dialogon. (139KB)
[redakti] Vortoj
|
|
||||
|
||||
[redakti] Dialogue 2
Du personoj - Señor González and Señora Pérez - renkontas sin unuafoje:
|
|
|
|
Aŭdu la dialogon. 
aŭdu
[redakti] Vortoj
|
|
||||
|
||||
Ekzerco: Gratulojn
[redakti] Gramatiko: Personaj Pronomoj
La hispana lingvo havas ses malsamajn tipojn de pronomoj.
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
Memorindajhoj:
- Estas normale en la hispana forigi la pronomojn (t.e. oni maloftege diras yo estoy bien sed plejkutime nur estoy bien. Oni ankau plejofte simple demandas ¿Cómo se llama? anstataŭ ¿Cómo se llama usted?) ĉar la konjugacio de la verboj ofte montras la subjekton. Tamen, usted, él kaj ella uzas la saman verban formon. Nu, se vi elektas forigi la pronomon en tiu ĉi kazo, devas esti klara la anstataŭa konteksto en kiu la pronomo estas referencata.
- En la plejparto de Hispanujo, la vorto vosotros kaj siaj verbaj konjugaciaj formoj uzighas por paroli al grupo de jamkonatuloj (t.e. amikoj/familio), tamenf lanke ustedes uzighas kiam la alparolato estas lastatempe ekkonata- estas pliformale, uzi chu tiun vorton kaj siajn formojn. En chiuj la latinamerikaj landoj kaj partoj de Hispanujo, ustedes ankau uzighas por paroli al grupo de konatuloj; en chi tiuj landoj la vorto "vosotros" kaj siaj verbaj formoj preskau neniam uzighas.
- En Argentio, Kaj ankau en partoj de Uraguajio kaj en kelkaj aliaj landoj, la vorto tu Kaj siaj verformoj anstatauighas per vos.
- Usted kaj ustedes povas esti mallongigitaj per Ud./ Vd. kaj Uds./ Vds.
[redakti] Gramatiko: Verboj ser kaj estar
La hispana havas du vortojn kun la signifo "esti". Ser estas uzata ĝenerale por longdaŭraj karakterizaĵoj ("Soy Luis"). Estar uzighas por dumtempaj aŭ ŝangiĝemaj kondiĉoj, ankau por paroli pri loko, ekzemple: ("La papelera está al lado del escritorio", "La (paper)rubujo estas apud la skribotablo") kaj sentoj. ("Estoy bien", "Mi fartas bone"). En postaj lecionoj ni lernos pli pri la uzoj de "ser" kaj "estar".
Ĉi-sube ni montras la konjugacion de la presente de indicativo.
|
|
||||
|
||||
|
|
||||
|
||||
[redakti] Ekzemploj de la verboj ser kaj estar
| Hispana (español) | Esperanto (esperanto) |
|---|---|
| Yo soy una persona. | Mi estas persono. |
| Yo estoy en casa. | Mi estas en [mia] domo. |
| Tú eres un buen hombre. | Vi estas bona viro. |
| Tú estás en el sitio correcto. | Vi estas en la korekta loko. |
| Él es mi amigo. | Li estas mia amiko. |
| Él está jugando muy bien.* | Li estas ludante tre bone. |
Sciindaĵo: *Ĉi tiu formo de estar estas la nuntempa progresanta kiu uziĝas por agoj kiuj ĉimomente okazas. Pli pri chi tiu verbformo troviĝas en Lesson X
Notaĵo pri dialektoj: Tiuj dialketoj kiuj uzas la vorton vos kaj siajn verbformojn emas konjugacii "ser" por tiu vorto ĉi tiel: sos.
Praktiko: Verbs ser and estar
[redakti] Hay
La hispana uzas alian verbon, (haber), por montri ke 'ekzistas' io. Ekzemplo de ĉi tiu verbo kaj kion ĝi faras estas en la frazo 'Jen estas du amikoj'. La hispana por tio estas 'Hay dos amigos.' La verbformo de haber uzata en tiu frazo estas hay, por ankaŭ unu ("hay un amigo") kaj pli ol unu aĵoj ("hay dos amigos").
| Esperanto | Hispana |
|---|---|
| Jen estas.. | Hay... |
[redakti] Hispana alfabeto
Jen la normala hispana alfabeto. Tamen bv. sciu: vortoj en vortaroj ne iras ekzakte lau ili. Bv. legu prie malsupre. (Bluaj literoj estas partoj ankaŭ de nia alfabeto.)
Audio: OGG (646KB)
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | ñ | o | p | q | r | rr | s | t | u | v | w | x | y | z | |
| Pri Ñ kaj RR | ||||||||||||||||||||||||||||
|
Ñ iĝas ĉiam ja poste de N - ne gravas kie troviĝas tiu litero en la vorto laulitere.(t.e., muñeca venas post mundo). RR estas konsiderata esti litero en la hispana alfabeto, tamen neniuj vortoj de ĉi tiu lingvo komencas per ĝi. Tiu aperos post R (t.e., carro post caro). |
||||||||||||||||||||||||||||
| Pri CH and LL | ||||||||||||||||||||||||||||
|
CH kaj LL antaŭ ioma tempo estis konsiderataj literoj propraj de la hispana, tamen en 1994, la Real Academia Española (Hispana Reĝa Akademio) deklaris ke CH kaj LL ne vere estas literoj apartaj, sed ja digrafoj. Do, vortoj kiuj komencas per CH kaj LL nun okazas en la sekcioj C kaj L. |
||||||||||||||||||||||||||||
| Pri K kaj W | ||||||||||||||||||||||||||||
|
K and W estas ja partoj de la hispana alfabeto, tamen plejofte uziĝas nur en deeksterlandanaj vortoj kaj nomoj, ekzemple "karate" kaj "whisky". |
||||||||||||||||||||||||||||
La plejparto de konsonantoj elparoliĝas kvazaŭ tiuj de Esperanto, tamen...:
- c antau i kaj e estu kiel la angla th.
- ch kiel ĉ.
- g antau e au i estu kiel nia ĥ.
- h ne elparoliĝas!!!
- j estu kiel nia 'h'.
- ll pronunciĝas kiel 'j' de esperanto.
- ñ diriĝu samkiel 'nj' de 'Sarinjo'.
- q estu kiel nia k.
- r estu plejparte kiel la nia.
- rr estu plilonga ol tiu supraa r.
- v - ne vere ekzistas malsamo inter literoj v kaj b lauprononce- provu eldiri ĝin kvazaŭ mikso de 'v' kaj 'b' de esperanto.
- z estu kiel la angla th (tamen en latinameriko, diriĝas kiel s).
Por detala informo legu la ĉapitron pri la hispana prononcado.
[redakti] Prononcado de la vokaloj
Vokaloj dirĝas same kiel en Esperanto.
[redakti] U
Tamen, tute ne ekzistas la esperanta ŭ.
La "u" vokalo estas ĉiam silenta post "q" (jen "qué", dirite "ke").
En la hispana, oni uzas ¨ dierezon super "u" kiam tiu prononciĝu. T.e., jen vortoj vergüenza ("honto") kaj pingüino ("pengveno"), u eldiriĝas kiel "u" de Esperanto.
[redakti] Duon-Vokaloj
- y [Esperanta "j"] "Yegua" (esperante prononcita "Jegua", kio signifas "eo:ĉevalino").
[redakti] Akutaj akcentoj
La hispana uzas la ´ (akutan) supersignon super vokaloj por indiki ke empfazon doniĝu al alia silabo krom tiu la normala. En la hispana, emfazo ege gravas. Ekzemple, la vorto ánimo normale ekhavas emfazon je la a, kaj signifas "sinsento, spirito." Tamen, se oni donas emfazon aliloke, kiel ekzemple en la vorto animo, kiu havas emfazon je la ni, signifas ion tute alie- jen ĝi signifas "mi krias." Jen ankau ke animó havas emfazon je mó kaj signifas ja "li kriis."
Krome, la akuta acento uziĝas por distingi inter vortoj kiuj sene skribiĝus ekzakte same. Uziĝas ankaŭ en demandaj vortoj au relitivaj pronomaj paroj kiaj cómo (kiel?) & como (kiel), dónde (kie?) & donde (kie), kaj ankaŭ por kelkaj aliaj paroj kiaj tú (vi) & tu (via), él (li/lin) & el (la).
| A | E | I | O | U |
|---|---|---|---|---|
| á | é | í | ó | ú |
[redakti] Emfazo
Elparolhelpaĵoj pri emfazo!:
1.Se vorto finiĝas per vokalo aŭ per "n" au "s" donu emfazon kvazaŭ estas esperanta vorto.
Do: MañAna, COmo, DEdos, HAblan.
2. Se vorto finiĝas per konsonanto krom "n" au "s", emfazo doniĝu al la lasta silabo. Eg: CiudAd, ComEr, ReptIl.
3. Se tiuj du supraj helpaĵoj ne eblas, estos akĉentaĵo en la vorto por helpi pri elparolado.
Eg: Fíjate, Inglés, Teléfono.
4. Speciala Kazo!!: Adverboj kiuj finiĝas per-mente Kiuj devenas de adjektivoj je la silabo kie normale okazus. la dua doniĝas al la -men- silabo.
Eg: SOlamEnte, FelIzmEnte, Cortésmente.
