Noveloj

El Vikilibroj
Jump to navigation Jump to search

Karel Matěj ČAPEK-CHOD

NOVELOJ

Tradukis MORAVIAJ ESPERANTO PIONIROJ 1934

Karel Matěj Čapek-Chod

(1860-1927)

naskiĝis en Domažlice en le jaro 1860 kaj mortis en Praha en la jaro 1927. Li estis ĵurnalisto en la redakcio de unu el la plej gravaj ĉeĥaj ĵurnaloj Narodní Listy, de post la jaro 1909 li verkis sole siajn romanojn, rakontojn kaj dramojn. Li estas naturalisto; apogante sin je psiko-analitikaj rezultoj de la scienca esploro, li pritraktas aktualajn kaj generajn problemojn. La socian medion li kapablas tiom majstre priskribi, ke prave famiĝis liaj verkoj el la medio, kiun li persone konis, nome el la medioj ĵurnalista, belartista kaj artista entute, ekz. Turbino, Beefhoven-vespero, Mendelsohn-koncerto, Antonín Vondrejc, Fortuloj kaj malfortuloj (el la sciencista vivo) kaj aliaj. Ĉapek-Chod ŝatas priskribi dekadencajn kaj disigajn okazaĵojn, katastrofojn de unuopuloj kaj familiajn malpacojn. Li uzas en ili sian aktan analizon, por vipi per amara ironio kaj kruela sarkasmo malsaĝecon kaj perversecon de unuopuloj kaj tiamaniere li fariĝas unika moralisto de la sendisciplina kaj ŝlimiĝinta societo. Al la mireginta observa talento aliĝas ĉe Ĉapek perfekta scio de la literatura tekniko kaj scio de la neelĉerpebla riĉeco de la ĉeĥa lingvo. Neniu scipovis percepti kaj priskribi la dumvivan tragikon de la ordinara popolano kiel Čapek-Chod ekzemple en Kašpar Lén. Lian perfektan majstrecon malutilas sole la cirkonstanco, ke li ŝatas groteskon kaj karikaturon tiom, ke epizodoj ofte ĝenas la kontinuan linion de la kompozicio. Ankaŭ pro klopodo, prezenti plene la impresojn Čapek-Chod troigas kelkfoje uzante kvankam plej karakterizajn tamen samtempe plej krudajn esprimojn. Kun la herooj de siaj verkoj li vivas kiel ilia riproĉanto. Liaj dramverkoj ne trovis aprobon ĉe la publiko, sed liajn rakontojn kaj romanojn opinias nia kritiko sublimaj verkoj de la sociala kaj psikologia tipoj. Čapek-Chod ricevis tri ŝtatajn literaturpremiojn, de post la jaro 1923 li estis ordinara ano de la Ĉeĥa Akademio. Lia entombigo okazis en la Panteono de la Nacia Muzeo. Liaj verkoj Turbino kaj la Filineto de Jair estis tradukitaj francen.


The contents of this page (or the file) may be a copyright infringement. Comments about this may be made at Vikilibroj:Possible copyright violations.

A contributor must establish his legal right to post a text if so asked. Failure to do so may result in the deletion of text that would otherwise be acceptable. Administrators and other users may make efforts to establish the validity of the text's inclusion, but they are under no obligation to do so.

If you maintain that the text is in the public domain, or that you had permission to use this material under the terms of our license or if you are the copyright holder of the text, then please indicate so on this page's talk page.

Unless permission is given by the copyright holder, deletion will occur after one week from the time that active discussion has ceased.