Pola/Nivelo meza

Nomoj de animaloj

Specio/genro pole						Specio/genro esperante
Generala	Vira generala	Vira nekastrata	Vira kastrata	Ina	Ida
bydło	byk	buhaj, (arkaike) bugaj	wół	krowa	cielę, cielak	bovo
człowiek						homo
dorsz, wątłusz						moruo, gado
dzięcioł						pego
dzik	odyniec			locha	warchlak	apro
gołąb				gołębica		kolombo
jeleń	byk			łania	cielę, cielak	cervo
kaczka	kaczor			kaczka	kaczątko	anaso
karp, karaś złocisty						karpo
kawka						monedo, korveto
kos						merlo
kot	kocur			kotka	kocię, kociak	kato
koza	kozioł	cap	skop	koza	koźlę	kapro
kukułka, gżegżółka						kukolo
kura		kogut	kapłon	kura	kurczę, kurczak	koko
lew				lwica	lwiątko	leono
wilk				wilczyca	szczenię, szczeniak	lupo
łoś	byk			klępa	cielę, cielak, łoszak	alko
małpa						simio
mysz						muso
orzeł						aglo
owad						insekto
owca	baran, tryk		skop	maciorka	jagnię	ŝapo
pająk						araneo
pies				suka	szczenię, szczeniak	hundo
sarna	rogacz, kozioł			koza	koźlę	kapreolo
sowa						strigo
struś						struto
szczur						rato
szpak						sturno
śledź						haringo
ślimak						limako, (kun ŝelo) heliko
świnia		knur	wieprz	locha, maciora	prosię, prosiak, warchlak	porko
wieloryb						baleno
wiewiórka						sciuro
wróbel						pasero
zięba						fringo
żubr	byk			krowa	cielę, cielak	bizono
żuraw						gruo

Nomoj de plantoj kaj de ili aroj, eroj

Specio pole			Specio esperante
frukto, floro aŭ generale	arbo	arbaro
	buk	buczyna	fago
brzoskwinia		sad brzoskwiniowy	persiko
	brzoza	brzezina	betulo
czereśnia		sad czereśniowy	merizo
	drzewo	las	arbo
gruszka	grusza	sad gruszkowy	piro
jabłko	jabłoń	sad jabłkowy	pomo
kasztan	kasztanowiec	las kasztanowy	kaŝtano
kukurydza			maizo
kwiat			floro
pomarańcza		sad pomarańczowy	oranĝo
pszenica			tritiko
szyszka	jodła		abio
szyszka	sosna		pino, pinio
szyszka	świerk	las	piceo
śliwka	śliwa	sad	pruno
wiśnia		sad wiśniowy	ĉerizo
żołądź	dąb	dąbrowa	kverko
żyto			sekalo

Familio

Pola nomo		Esperanta nomo
Ofica	Kutima
rodzice		gepatroj
matka, (arkaike) mać	mama	patrino
ojciec	tata	patro
dzieci		idoj
córka		filino
syn		filo
rodzeństwo		gefratoj
siostra		fratino
brat		frato
ciotka	ciocia	onklino
wuj, (frato de patro) stryj		onklo
siostra cioteczna/wujeczna		kuzino
brat cioteczny/wujeczny		kuzo
dziadkowie		geavoj
babcia		avino
dziadek		avo
wnuki, wnukowie		genepoj
wnuczka		nepino
wnuk		nepo

Al kreo de nomoj de malproksimaj prauloj kaj idoj oni uzas pra- kiel esperante.

Profesioj

Profesio pole		Profesio esperante
Vira nomo	Ina nomo
aktor	aktorka	rolulo
artysta, człowiek sztuki	artystka, człowiek sztuki	artisto
dziennikarz	dziennikarka	ĵurnalisto
grabarz	grabarka	tombisto
kierownik, (pan) dyrektor	kierowniczka, (pani) dyrektor	direktisto
ksiądz		pastro
kucharz	kucharka	kuiristo
lekarz	lekarka	kuracisto
nauczyciel	nauczycielka	instruisto
naukowiec	naukowczyni	sciencisto
policjant	policjantka	policisto
polityk	polityczka	politikisto
prawnik	prawniczka	juristo
robotnik	robotniczka	laboristo
rolnik	rolniczka	agristo
sportowiec	sportowczyni	sportisto
strażak	strażaczka	fajrestingisto
żołnierz	żołnierka	soldato

Manĝaĵo kaj trinko

Fruktoj kaj legomoj

arbuz - kavono
banan - banano
brzoskwinia - persiko
cebula - cepo
cytryna - citrono
czereśnia - merizo
czosnek - ajlo
dynia - kukurbo
gruszka - piro
jabłko - pomo
jagoda - bero
kalafior - florbrasiko
kapusta - brasiko
marchew - karoto
ogórek - kukumo
orzech - nukso
orzech włoski - juglando, reĝa juglando
pomarańcza - oranĝo
pomidor - tomato
sałata - laktuko
śliwka - pruno
winogrono - vinbero
wiśnia - ĉerizo

Viando

baranina - ŝafaĵo
cielęcina - bovidaĵo
drób - birdaĵo
jagnięcina - ŝafidaĵo
kiełbasa - kolbaso
konina - ĉevalaĵo
ryba - (generale) fiŝo, (viando) fiŝaĵo
wieprzowina - porkaĵo
wołowina - bovaĵo

Trinkaĵo

sok - suko
woda - akvo

Drinkaĵo

piwo - biero
wino - vino
wódka - vodko

Aliaj

bułka - bulko
chleb - pano
ciasto - pasto, kuko
cukier - sukero
jajo - ovo
jogurt - jogurto
kluska, makaron - nudelo
mąka - faruno
mleko - lakto
miód - mielo
pizza (elparolu: picca; ĉar tio estas italdevena) - pico
ser - fromaĝo
słodycz - sukeraĵo
sól - salo
zupa - supo

Aĵoj de ĉiutaga profito

autobus - aŭtobuso, buso
czajnik, imbryk - tekruĉo
dzban - kruĉo
garnek - poto
komputer - komputilo
kosa - falĉilo
kubek - trinkujo
lodówka - malvarmigujo, fridujo
mydło - sapo
patelnia - fritilo, rostilo
piec - bakilo
pralka - lavmaŝino
samochód - aŭto, aŭtomobilo
siekiera - hakilo
sierp - rikoltilo, falĉileto, serpo
telefon - telefono
telewizor - televidilo
ubranie - vestaĵo

Ĉielobjektoj

gwiazda - stelo
Jowisz - Jupitero
Księżyc - Luno
Mars - Marso
Merkury - Merkuro
Neptun - Neptuno
planeta - planedo
Saturn - Saturno
Słońce - Suno
Uran - Urano
Wenus - Venuso
Ziemia - Tero

A-vortoj

chudy - maldika
ciężki - peza
dobry - bona
duży, wielki - granda
głupi - malsaĝa, stulta
gruby - dika
lekki - malpeza
łatwy - facila
mały - malgranda
miękki - mola
mądry - saĝa
mokry - malseka
niski - malalta
prosty - simpla
silny - forta
słaby - malforta
suchy - seka
szeroki - larĝa
trudny - malfacila
twardy - malmola
ważny - grava
wąski - mallarĝa
wysoki - alta
zły - malbona

Koloroj

biały - blanka
brązowy, gniady - bruna
czarny - nigra
czerwony - ruĝa
fioletowy, luby - viola
niebieski - blua
rudy, pomarańczowy - oranĝa
szary - griza
zielony - verda
żółty - flava

Kreado de frazoj

Divenebla ŝiko de frazo estas subjekto-verbo-objekto, tamen normale oni povas uzi alian ŝikon de frazo, sed ekzistas esceptoj:

• kiam akuzativo egaliĝas per formo kun nominativo kaj ambaŭ havas nombre konsentan verbon, por ke subjekto kaj objekto ne eraras sin ekz. Motor wyprzedził samochód. → Motoro antaŭas aŭton. Se motor estas subjekto, ne povas interŝanĝi lokon kun samochód, ĉar la objekto havas akuzativon egala per formo kun nominativo.

Ekzercoj al traduko

el la pola

Cześć, kim jesteś człowieku? Może czegoś chcesz? Skąd jesteś, bo nie znamy się? Może pojedziemy do Warszawy!
la preta traduko

el la esperanta

• Kiel vi fartas, ho amiko?
• Bone, ĉar mi havas domon, akvon kaj mi povas manĝi. Ni iru al restoracio ion por esti manĝinta.
  la preta traduko