Pola/Gramatiko/Vortfarado
Aspekto
Prefiksoj
[redakti]| Prefikso | Verba signifo | Substantiva/adjektiva/adverba signifo |
|---|---|---|
| do- | aldono novan ion al ekzistan ion; finen | al |
| na- | intenso, sur surfacon | sur |
| nad- | redukto aŭ pliigo de rimedo de io, ago kun malforta pliiga intenseco kun pli alireblaj partoj, ago en supra parto de io; realizo de spaca proksimo kun emfazo sur fakto, ke ago okazas, kiam momento estas ĝusta aŭ malĝusta | super-, pli alta |
| o-, ob(e)- | ĉirkaŭ, pri, plene aŭ mise, sur fizikan obstrukcon | ĉirkaŭ, pri |
| od(e)- | malfaro, foriro, forigo, denove, reen | devenanta el, iranta de |
| po- | multobla plenumita ago, plenumita verbo pri movo, malaltintensa ago | post, ĉe, apud, apude |
| pod- | supren, proksimen/al, kaŝe/ŝtele | sub, ĉe, apud, subordigita |
| pra- | praeco | |
| prze- | tra, trans, antaŭ, mise, tro, tre | tre |
| przed- | antaŭ | |
| przeciw- | kontraŭ | |
| przy- | al | ĉe, apud |
| roz- | disseparo, disdono, divido, en malsamajn direktojn, pliigo de grandeco aŭ intenseco, elĉerpigo de rimedoj, forigo ion limigantantan movojn | |
| u- | flanken, malpliigo, forigo, ago malgraŭ malfacileco | |
| w- | internen | |
| współ- | kunado | |
| wy- | eksteren, plena kompletigo | el-, pro- |
| z- | plenumo, kunado, kun vortoj pri movo suben/flanken. | |
| za- | atingo de efiko de ago, plenumo, kaŝo, fariĝo por, poste, eko | malantaŭ |
Ekzemploj
- dać - doni; dawać - esti donanta
- dodać - aldoni; dodawać - esti aldonanta
- nadać - konferi, transmiti, sendi; nadawać - esti konferanta, esti transmitanta, esti sendanta
- oddać - redoni; oddawać - esti redonanta
- poddać - meti, provi, kapitulacigi; poddawać - esti metanta, esti provata, esti kapitualaciiganta
- poddać się - kapitulaci, rezigni; poddawać się - esti kapitulacianta, esti rezignanta
- rozdać - disdoni; rozdawać - esti disdonanta
- wydać - eldoni, spezi; wydawać - esti eldonanta, esti elspezanta
- prze- (antaŭ/trans) + dać
- sprzedać - vendi; sprzedawać - esti vendanta
- wyprzedać - elvendi; wyprzedawać - esti elvendanta
- iść - esti iranta; chodzić - iradi
- dojść - finen iri; dochodzić - finen esti iranta
- obejść - ĉirkaŭiri; obchodzić - esti ĉirkaŭanta
- odejść - foriri; odchodzić - esti foriranta
- pójść - iri (plenumi iron); pochodzić - multoble iri
- wejść - eniri; wchodzić - esti eniranta
- wyjść - eliri; wychodzić - esti eliranta
- zejść - suben iri; schodzić - suben esti iranta
- jeść - manĝi; jadać - manĝadi
- objeść (się) - tromanĝi; objadać (się) - esti tromanĝanta
- podjeść - manĝeti, manĝi inter manĝoj; podjadać - esti manĝetanta, esti manĝi inter manĝoj
- pojeść - malrapide manĝi; pojadać - malrapide esti manĝanta
- przejeść (się) - tromanĝi; przejadać (się) - esti tromanĝanta
- wyjeść - elmanĝi; wyjadać - esti elmanĝanta
- zjeść - manĝi (plenumi manĝon); zjadać - manĝadi
Finaĵoj/Sufiksoj
[redakti]Generalaj
[redakti]| Finaĵo | Derivaĵaj formoj de ĉi tio | Klarigo |
|---|---|---|
| -acz | ilo, profesio, plenumanto | |
| -ak | profesio, ilo | |
| -al | profesio | |
| -arka | -alka | ilo, profesio en ingenro |
| -arz | -erz | profesio, plenumanto, aro, aĵo |
| -adło | -idło, -ydło, -tro | ilo |
| -al | (s = ch)-al | profesio, aŭgmentativo |
| -anie | -enie, -ienie, -cie | gerundio |
| -anin | ano, civitano, loĝanto | |
| -as | ulo kun donita eco; finaĵo estanta iom ofenda | |
| -ca | (ina) -czyni | profesio, plenumanto |
| -ciel | profesio, plenumanto | |
| -czyk | civitano, loĝanto | |
| -ek | -ik | profesio, plenumanto |
| -elec | -lec | profesio, plenumanto |
| -ica | ino, aĵo | |
| -iec | ulo kun donita eco | |
| -ież | aro, ismo, kredo | |
| -ior | aŭgmentativo | |
| -ka | ino, ina diminutivo | |
| -nia | -arnia, -alnia, -elnia | loko, ejo |
| -nik | ilo | |
| -isko | loko, ejo | |
| -ość | eco, trajto | |
| -ota | eco, trajto | |
| -owiec | profesio, plenumanto | |
| -ówka | aĵo | |
| -sko | -isko | aŭgmentativo |
| -stwo | -ctwo, -dztwo | aro, ismo, kredismo |
| -uch | -ucho | ulo kun donita eco |
| -unek | -ynek | aĵo de aktiveco[1] |
| -awo | -iwo, -ywo | aĵo |
Adjektivaj, adverbaj
[redakti]| Sufikso | Aliformoj | Klarigo |
|---|---|---|
| -ast- | -ist-, -yst- | aparteno, simileco |
| -at- | havo de eco | |
| -aw- | -iw-, -yw- | emo |
| -ł- | fariĝo ekde estinteco | |
| -n- | difino al io, porto de eco, tio ĉi estas aldonata post -ik-/-yk- ekzemple: magik → magiczny, muzyka → muzyczny, panika → paniczny | |
| -ow- | deveno | |
| -sk- | deveno de loko, havo |
Referencoj
[redakti]- ↑ La sufikso estas ankaŭ en vortoj devenantaj el la germana: gatunek (specio), rynek (merkato), trunek (drinkaĵo).